Tháng 10/2026, nhiều chính sách quy định tại các Luật, Nghị định và hàng loạt thông tư hướng dẫn chính thức có hiệu lực thi hành, tác động đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Trong đó, nổi bật là chính sách về thi đua khen thưởng, nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội, mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng, chế định luật sư công, nâng hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp, điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, khoa học, công nghệ và nhiều quy định mới đáng chú ý khác mà cá nhân, doanh nghiệp và cơ quan, tổ chức cần kịp thời cập nhật để thực hiện đúng quy định.     

1. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng của Quốc hội, số 06/2026/QH16 ban hành ngày 23/4/2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026; Nghị định số 368/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 25/9/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thi đua, khen thưởng, có hiệu lực từ ngày 01/10/2026

Một trong những điểm mới đáng lưu ý của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng của Quốc hội, số 06/2026/QH16 là tiêu chuẩn để tặng cho cá nhân đạt Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”.

Theo Điều 23 Luật Thi đua, khen thưởng 2022, số 06/2022/QH15 được sửa đổi bổ sung bởi khoản 7 Điều 1 Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi 2026, số 06/2026/QH16, Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” để tặng cho cá nhân đạt một trong các tiêu chuẩn sau đây: 

- Được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ;

- Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và có sáng kiến được cơ sở công nhận;

- Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo;

- Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” và mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.

Trước đây, theo Điều 23 Luật Thi đua, khen thưởng 2022, số 06/2022/QH15, Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” để tặng cho cá nhân đạt các tiêu chuẩn sau đây:

- Đạt tiêu chuẩn danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến”;

- Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ hoặc có sáng kiến được cơ sở công nhận hoặc có đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu hoặc mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.

Nghị định số 368/2026/NĐ-CP ngày 25/9/2026 của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 01/10/2026 quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" theo quy định tại điểm b, c và d khoản 1 Điều 23 Luật Thi đua, khen thưởng, không quá 10% trong tổng số cá nhân đạt tiêu chuẩn danh hiệu "Lao động tiên tiến" hoặc danh hiệu "Chiến sĩ tiên tiến" (không bao gồm cá nhân được xét tặng danh hiệu "Chiến sĩ thi đua cơ sở" theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 23 Luật Thi đua, khen thưởng).

2. Luật Phát triển đô thị của Quốc hội, số 18/2026/QH16 ban hành ngày 24/8/2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026

Từ 01/10/2026, Luật Phát triển đô thị 2026 cho phép Thành phố áp dụng nhiều biện pháp mới nhằm giảm ùn tắc giao thông, hạn chế ô nhiễm môi trường và thúc đẩy giao thông xanh.

Cụ thể, theo điểm g khoản 1 Điều 14 Luật Phát triển đô thị 2026, Hội đồng nhân dân Thành phố có thẩm quyền quy định chính sách, biện pháp hạn chế phương tiện giao thông cá nhân vào khu vực trung tâm Thành phố để giảm ùn tắc giao thông, giảm phát thải; đồng thời được áp dụng phí giảm ùn tắc giao thông. Thành phố cũng được ban hành chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch; hạn chế sử dụng phương tiện phát thải gây ô nhiễm môi trường.

 3. Nghị định số 335/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 21/8/2026 quy định chính sách trợ giúp xã hội, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/10/2026

Điều 4 Nghị định số 335/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức chuẩn trợ giúp xã hội từ ngày 05/10/2026 là 540.000 đồng/tháng, thay thế cho mức chuẩn trợ giúp xã hội theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP là 360.000 đồng/tháng.

Mức chuẩn trợ giúp xã hội 540.000 đồng/tháng là căn cứ để xác định mức trợ cấp xã hội, mức hỗ trợ kinh phí nhận chăm sóc, nuôi dưỡng; mức chăm sóc, nuôi dưỡng tại các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở chăm sóc người cao tuổi, cơ sở chăm sóc người khuyết tật, cơ sở chăm sóc trẻ em và cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng khác (sau đây gọi chung là cơ sở trợ giúp xã hội) và các mức trợ giúp xã hội khác.

Theo khoản 1 Điều 31 Nghị định số 335/2026/NĐ-CP sửa đổi khoản 1 Điều 3 Nghị định 176/2025/NĐ-CP, từ ngày 05/10/2026, người thuộc diện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được tăng mức hưởng từ 500.000 đồng/tháng lên 540.000 đồng/tháng.

 4. Nghị định số 321/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 15/8/2026 quy định quy định mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026

Điều 3 Nghị định số 321/2026/NĐ-CP quy định mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng từ ngày 01/10/2026 là 3.012.000 đồng, thay thế cho mức chuẩn trợ cấp theo Nghị định số 77/2024/NĐ-CP là 2.789.000 đồng.

Mức chuẩn 3.012.000 đồng làm căn cứ để tính mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng và thân nhân người có công với cách mạng.

5. Nghị định số 364/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 21/9/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Nghị quyết số 24/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội về việc thí điểm thực hiện chế định luật sư công, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026

Điều 4 Nghị định số 364/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về đào tạo nghề luật sư cho người muốn trở thành luật sư công như sau:

- Người có Bằng cử nhân luật hoặc thạc sĩ luật được tham dự khóa đào tạo nghề luật sư tại cơ sở đào tạo nghề luật sư để trở thành luật sư công.

- Thời gian đào tạo nghề luật sư là 12 tháng.

Người hoàn thành chương trình đào tạo nghề luật sư được cơ sở đào tạo nghề luật sư cấp giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư.

- Những người sau đây được miễn đào tạo nghề luật sư để trở thành luật sư công:

+ Giáo sư, phó giáo sư chuyên ngành luật; tiến sĩ luật;

+ Đã từng là thẩm phán Tòa án nhân dân bậc 2, bậc 3; kiểm sát viên trung cấp, kiểm sát viên cao cấp; điều tra viên trung cấp, điều tra viên cao cấp; chấp hành viên cao cấp; thẩm tra viên cao cấp;

+ Đã từng là chấp hành viên trung cấp, thẩm tra viên chính;

+ Chuyên viên cao cấp, pháp chế viên cao cấp, thanh tra viên cao cấp, nghiên cứu viên cao cấp, giảng viên cao cấp trong lĩnh vực pháp luật;

+ Chuyên viên chính, pháp chế viên chính, thanh tra viên chính, nghiên cứu viên chính, giảng viên chính trong lĩnh vực pháp luật;

+ Đã từng là trợ giúp viên pháp lý và có giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư.

6. Nghị định số 346/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 05/9/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 58/2018/NĐ-CP ngày 18/4/2018 của Chính phủ quy định về bảo hiểm nông nghiệp, có hiệu lực thi hành từ ngày 20/10/2026

Nghị định số 346/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung quy định về mức hỗ trợ tại Điều 19 như sau:

- Cá nhân sản xuất nông nghiệp thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo: Hỗ trợ tối đa 95% phí bảo hiểm nông nghiệp (hiện nay là 90%).

- Cá nhân sản xuất nông nghiệp không thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo: Hỗ trợ tối đa 50% phí bảo hiểm nông nghiệp (hiện nay là 20%).

- Tổ chức sản xuất nông nghiệp: Hỗ trợ tối đa 30% phí bảo hiểm nông nghiệp (tăng 10% so với hiện nay) cho doanh nghiệp được thành lập theo Luật Doanh nghiệp hoặc tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được thành lập theo Luật Hợp tác xã khi đáp ứng điều kiện theo quy định.

7. Nghị định số 365/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 23/9/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính về chăn nuôi, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026

Nghị định quy định thương nhân được thành lập, đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật được kinh doanh xuất khẩu gạo khi có ít nhất 01 kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và 01 cơ sở xay xát gạo đáp ứng quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và cơ sở xay xát gạo theo quy định ở trên có thể thuộc sở hữu của thương nhân hoặc do thương nhân thuê của tổ chức, cá nhân khác, có hợp đồng thuê bằng văn bản theo quy định của pháp luật và đảm bảo thời hạn của Giấy chứng nhận.

Thương nhân có Giấy chứng nhận không được cho thương nhân khác thuê để đề nghị cấp Giấy chứng nhận đối với các kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và cơ sở xay xát gạo đã được Bộ Công Thương cấp trong Giấy chứng nhận cho thương nhân.

Bộ Công Thương cấp Giấy chứng nhận cho thương nhân bản giấy và bản điện tử (khi áp dụng) đáp ứng điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo theo quy định.

8. Nghị định số 317/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 11/8/2026 quy định về tổ chức, quản lý và sử dụng Quỹ Học bổng Quốc gia, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026

Quỹ được thành lập nhằm hỗ trợ người học trong học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng nghề, năng lực số và khả năng hội nhập học thuật quốc tế.

Quỹ đồng thời hướng tới thu hẹp chênh lệch cơ hội học tập giữa các vùng, miền và nhóm đối tượng; ưu tiên người học thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, các ngành, lĩnh vực ưu tiên và những lĩnh vực có nhu cầu nhân lực cao.

Các nhóm chương trình học bổng gồm học bổng tài năng, học bổng cho người học đi học tại nước ngoài, học bổng theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, học bổng thu hút người nước ngoài học tập, nghiên cứu tại Việt Nam và học bổng tạo cơ hội phát triển.

9. Thông tư số 52/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học công nghệ ban hành ngày 28/8/2026 quy định về danh mục và thời hạn định kỳ chuyển đổi vị trí công tác trong cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ tại chính quyền địa phương, có hiệu lực thi hành từ ngày 15/10/2026  

Từ ngày 15/10/2026, một số vị trí công tác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ thuộc diện phải định kỳ chuyển đổi theo Thông tư số 52/2026/TT-BKHCN. Thời hạn định kỳ chuyển đổi đối với công chức, viên chức trực tiếp tiếp xúc và giải quyết công việc thuộc các vị trí này là từ đủ 02 năm đến 05 năm.

Quy định mới tập trung vào các vị trí có tính chất trực tiếp tiếp xúc, giải quyết công việc trong một số lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ. Thời hạn chuyển đổi được xác định từ đủ 02 năm đến 05 năm, qua đó làm rõ khoảng thời gian thực hiện định kỳ chuyển đổi vị trí công tác đối với các đối tượng thuộc diện áp dụng.