Tháng 5/2026, Đảng bộ, quân và dân thành phố Hải Phòng hân hoan chào mừng kỷ niệm 71 năm Ngày giải phóng Hải Phòng (13/5/1955-13/5/2026) và Lễ hội Hoa phượng Đỏ - Hải Phòng 2026 cũng là tháng có nhiều chính sách mới đáng chú ý có hiệu lực, nổi bật như thực hiện quy định về tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung từ ngày 10/5/2026, sử dụng dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời trên ứng dụng định danh quốc gia VnelD, không cấm dạy tiếng Anh cho học sinh tiểu học nếu ngoài nội dung sách giáo khoa, giảm thời hạn giám định tư pháp từ ngày 01/5/2026,...

1. Luật Giám định tư pháp của Quốc hội, số 101/2025/QH15 ban hành ngày 05/12/2025, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2026

Một trong những điểm mới nổi bật của Luật Giám định tư pháp năm 2025 thời hạn giám định tư pháp trong trường hợp trưng cầu giám định quy định tại Điều 30 Luật Giám định tư pháp 2025 như sau:

- Trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định tư pháp: Thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự.

- Trường hợp còn lại:

+ Thời hạn giám định tư pháp tối đa 02 tháng (quy định cũ là 03 tháng);

+ Nếu có tính chất phức tạp hoặc khối lượng công việc thì thời hạn tối đa 03 tháng (quy định cũ là 04 tháng);

+ Nếu vụ việc có tính chất đặc biệt phức tạp/khối lượng công việc đặc biệt lớn thì thời hạn tối đa là 04 tháng (quy định được bổ sung).

Trong đó, thời điểm tính thời hạn giám định tư pháp là ngày người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp nhận được đầy đủ hồ sơ trưng cầu, yêu cầu giám định.

Luật Giám định tư pháp số 13/2012/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 35/2018/QH14 và Luật số 56/2020/QH14 hết hiệu lực kể từ ngày 01/5/2026, trừ quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều 45 của Luật Giám định tư pháp năm 2025.

 2. Nghị định số 85/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 25/3/2026 về bảo hiểm y tế bổ sung, có hiệu lực thi hành từ ngày 10/5/2026

Từ ngày 10/5/2026, Nghị định số 85/2026/NĐ-CP của Chính phủ về bảo hiểm hưu trí bổ sung có hiệu lực. Điểm nổi bật của Nghị định là các quy định liên quan đến đối tượng, phương thức, quy trình tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Nghị định quy định đối tượng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là người sử dụng lao động và người lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định tại Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội. Các đối tượng này được tự nguyện tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung do các doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí triển khai thông qua người sử dụng lao động.

Nghị định quy định việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung không phải là điều kiện bắt buộc để tuyển dụng, ký kết, gia hạn hợp đồng lao động; người sử dụng lao động không được phân biệt đối xử, cản trở quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động thông qua việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung. Người sử dụng lao động không được gắn việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung với chính sách khen thưởng, đánh giá thi đua và phúc lợi của doanh nghiệp đối với người lao động.

Mức đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung do người sử dụng lao động và người lao động thỏa thuận trên cơ sở tự nguyện.

 3. Nghị định số 88/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 28/3/2026 quy định về quản lý dữ liệu giáo dục và đào tạo, có hiệu lực thi hành từ ngày 15/5/2026

Nghị định này quy định về việc sử dụng dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời trên ứng dụng định danh quốc gia VNelD. Cụ thể, dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời sau khi được lưu trữ hợp lệ sẽ được chia sẻ, liên thông và tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia VNeID; cá nhân được quyền sử dụng dữ liệu này tương đương văn bản giấy.

Đồng thời, từ ngày 15/5/2026, học bạ, bằng cấp và các thông tin học tập quan trọng của người dân sẽ được tích hợp trên VNeID, cho phép sử dụng thay thế giấy tờ truyền thống, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục. 

Việc chuẩn hóa cơ chế tiếp nhận và khai thác dữ liệu được kỳ vọng thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và tiết kiệm nguồn lực xã hội. 

4. Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 30/3/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực thi hành từ ngày 15/5/2026

Mức xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Điều 26 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 quy định như sau:

- Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

- Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình, trừ trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm.

5. Nghị định số 109/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 01/4/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã, có hiệu lực thi hành từ ngày 18/5/2026

Từ ngày 18/5/2026, Nghị định 109/2026/NĐ-CP ngày 01/4/2026 của Chính phủ có hiệu lực, thay thế quy định tại Nghị định số 82/2020/NĐ-CP ngày 15/7/2020 của Chính phủ ban hành ngày 01/4/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã. 

Một trong những điểm đáng chú ý là tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi ngoại tình.

Theo khoản 1 Điều 62 Nghị định 109/2026/NĐ-CP, người có hành vi ngoại tình sẽ bị phạt tiền từ 05 - 10 triệu đồng. Trong đó, các hành vi được xem là ngoại tình gồm:

- Đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác;

- Đang có vợ hoặc chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;

- Người chưa có vợ, chưa có chồng nhưng chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có gia đình.

Theo quy định hiện hành, tại khoản 1 Điều 59 Nghị định số 82/2020/NĐ-CP, các hành vi nêu trên chỉ bị phạt từ 03 - 05 triệu đồng. Như vậy, mức phạt mới đã tăng gấp đôi, nâng mức tối đa từ 05 - 10 triệu đồng, đồng thời tăng cả mức tối thiểu từ 03 triệu đồng lên 05 triệu đồng.

Bên cạnh đó, các hành vi vi phạm khác liên quan đến kết hôn, ly hôn như cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn cũng được áp dụng cùng mức phạt từ 05 - 10 triệu đồng theo quy định mới, thay vì mức 03 - 05 triệu đồng như trước đây./.