Quy định mới về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, miễn thi tốt nghiệp THPT môn ngoại ngữ, chuẩn hóa khai thác dữ liệu vi phạm hành chính, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ, cứu nạn… là những chính sách mới đáng chú ý có hiệu lực trong tháng 4/2026.

1. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ số 131/2025/QH15 ban hành ngày 10/12/2025 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/4/2026

Luật này sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 36/2009/QH12, Luật số 42/2019/QH14, Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 93/2025/QH15. Quy định về chuyển đổi số hoạt động sở hữu trí tuệ đã được bổ sung tại Điều 11b tại khoản 6 Điều 1 như sau: Nhà nước thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện thông qua ưu tiên phát triển đồng bộ hạ tầng số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, nền tảng số phục vụ nghiệp vụ sở hữu trí tuệ, đảm bảo an toàn và thân thiện với người sử dụng, bao gồm: 

- Cơ sở dữ liệu về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

- Cơ sở dữ liệu về giá giao dịch quyền sở hữu trí tuệ.

Nhà nước cũng đầu tư để tự động hóa quy trình nghiệp vụ ứng dụng công nghệ trong đó có dữ liệu lớn và AI để nâng cao hiệu quả, tính minh bạch của hoạt động sở hữu trí tuệ.

Về hình thức nộp đơn yêu cầu thực hiện các thủ tục liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp, khoản 23 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 đã quy định nộp đơn dưới hình thức văn bản ở dạng giấy hoặc dạng điện tử theo hệ thống nộp đơn điện tử.

Trong khi đó, quy định cũ tại khoản 3 Điều 89 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 được bổ sung bởi khoản 5 Điều 2 Luật sửa đổi Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật Sở hữu trí tuệ 2019 đã nêu, Đơn đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp nộp ở:

- Dạng giấy cho cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp, hoặc

- Dạng điện tử theo hệ thống nộp đơn trực tuyến.

 2. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ số 115/2025/QH15 ban hành ngày 10/12/2025 có hiệu lực thi hành từ 01/4/2026.

Một trong những điểm mới nổi bật của Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi năm 2025 là ưu đãi đầu tư với dự án đầu tư nước ngoài có nội dung chuyển giao công nghệ. Theo đó, điểm c khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ 2025 đã bổ sung chính sách của Nhà nước với hoạt động chuyển giao công nghệ:

- Ưu tiên chính sách ưu đãi đầu tư, thuế, đất đai, tín dụng… với dự án đầu tư nước ngoài có nội dung chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo hoặc ứng dụng công nghệ tại Việt Nam.

- Khuyến khích tổ chức, cá nhân nước ngoài chuyển giao công nghệ cho tổ chức, cá nhân Việt Nam nhằm nâng cao năng lực tiếp thu, làm chủ và đổi mới công nghệ trong nước.

3. Nghị định số 69/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 06/3/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, có hiệu lực thi hành từ ngày 20/4/2026

Chính phủ quy định phạt 10-15 triệu đồng đối với hành vi không duy trì thiết bị điện phòng nổ đã được trang bị, lắp đặt. Mức 40-50 triệu đồng áp dụng với hành vi không có giải pháp ngăn cháy đối với khu vực sạc cho xe động cơ điện tập trung trong nhà; không có hệ thống điện phục vụ phòng cháy và chữa cháy; không duy trì nguồn điện phục vụ phòng cháy và chữa cháy.

Mức phạt này còn áp dụng với hành vi không lắp đặt hệ thống báo cháy; hệ thống chữa cháy; không trang bị phương tiện chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cơ giới.

Nghị định cũng nêu rõ phạt 10-15 triệu đồng đối với hành vi không lắp đặt đèn, phương tiện chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn thoát nạn. Đối với hành vi không trang bị phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cho Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở bị phạt từ 15 đến 20 triệu đồng.

 4. Nghị định số 61/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 13/2/2026 quy định quy trình thu thập, sử dụng dữ liệu từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/4/2026

 Nghị định cho phép tiếp nhận dữ liệu qua nhiều kênh như trực tiếp, thư điện tử, cổng thông tin điện tử, ứng dụng di động (trong đó có VNeID), dịch vụ bưu chính hoặc kết nối qua nền tảng số. Việc đa dạng hóa nguồn dữ liệu góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, giảm chi phí quản lý và tăng tính chủ động trong phát hiện vi phạm. 

 Đáng chú ý, cá nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu được bảo đảm quyền bảo mật thông tin và có thể yêu cầu thông báo kết quả xử lý. Đồng thời, phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu đã cung cấp. Quy định thời hạn xác minh tối đa 30 ngày, trường hợp phức tạp không quá 60 ngày, giúp rút ngắn quy trình xử lý, nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật. 

 Việc chuẩn hóa cơ chế tiếp nhận và khai thác dữ liệu được kỳ vọng thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và tiết kiệm nguồn lực xã hội. 

5. Nghị định số 13/2026/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 13/01/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều và phụ lục của Nghị định số 62/2024/NĐ-CP ngày 07/6/2024 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều phụ lục của Nghị định số 94/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thống kê và Nghị định số 94/2022/NĐ-CP ngày 07/11/2022 của Chính phủ quy định nội dung chỉ tiêu thống kê thuộc hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia và quy trình biên soạn chỉ tiêu tổng sản phẩm trong nước, chỉ tiêu tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, có hiệu lực thi hành từ ngày 10/4/2026

 Chính phủ ban hành Nghị định số 13/2026/NĐ-CP ngày 13/01/2026 sửa đổi, bổ sung quy định về phổ biến thông tin thống kê, nhằm rút ngắn thời gian công bố các chỉ tiêu kinh tế quan trọng, có hiệu lực từ ngày 10/4/2026. 

 Theo quy định mới, hàng loạt chỉ tiêu như chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tỷ lệ thất nghiệp, tỷ lệ lao động qua đào tạo và các báo cáo kinh tế - xã hội định kỳ sẽ được công bố sớm hơn, chuyển từ ngày 6 xuống ngày 3 của kỳ kế tiếp. 

 Đáng chú ý, số liệu tổng sản phẩm trong nước (GDP) được công bố từ ngày mùng 6 xuống mùng 3 hàng tháng, trong khi số liệu GRDP được đẩy lên ngày 29 của tháng trước. 

 6. Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 09/3/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 24/2024/TT-BGDĐT ngày 24/12/2024 có hiệu lực thi hành từ ngày 24/4/2026

 Quy chế thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT ngày 09/3/2026. Cụ thể, ban hành kèm theo phụ lục I tại Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT là Danh mục chứng chỉ ngoại ngữ kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 được dùng để miễn thi môn Ngoại ngữ trong xét tốt nghiệp THPT 2026.

 Theo đó, từ 14/4/2026, theo quy định mới, danh sách này đã bổ sung thêm 02 chứng chỉ được miễn thi Ngoại ngữ là tiếng Hàn TOPIK và tiếng Anh quốc tế Versant English Placement Test (VEPT).

          Như vậy, nâng số chứng chỉ được chấp nhận dùng để miễn Ngoại ngữ trong xét tốt nghiệp THPT 2026 lên 22 chứng chỉ gồm các ngôn ngữ: Tiếng Anh, Nga, Pháp, Trung, Đức, Nhật và Hàn. Các chứng chỉ này phải còn hiệu lực đến thời điểm thí sinh làm thủ tục dự thi kỳ thi tốt nghiệp THPT./.